استفاده از مصالح استاندارد، شریان حیاتی هر پروژه عمرانی است. متاسفانه در بازار آهن نیز مانند بسیاری از بازارهای دیگر، افراد سودجویی وجود دارند که محصولات بیکیفیت یا اصطلاحاً «زیرِ پلهای» را به جای محصولات کارخانههای معتبر به فروش میرسانند. برای اینکه در دام این افراد نیفتید، باید به عنوان یک خریدار یا مهندس ناظر، راههای تشخیص میلگرد و آهنآلات اصل را به خوبی بشناسید.
۱. کنترل وزن مقاطع فولادی؛ مطمئنترین روش
سادهترین و در عین حال دقیقترین راه برای تشخیص اصالت یک مقطع فولادی (مخصوصاً میلگرد و تیرآهن)، بررسی وزن آن است. هر کارخانه معتبر، محصولات خود را بر اساس جدول استاندارد اشتال (Stahl) تولید میکند.
- نحوه بررسی: هنگام تخلیه بار، یک شاخه از میلگرد را به صورت تصادفی انتخاب کرده و وزن کنید. سپس وزن به دست آمده را با وزن استاندارد درج شده در جدول اشتال یا کاتالوگ رسمی کارخانه مقایسه نمایید.
- نکته طلایی: میلگردهای تقلبی معمولاً وزن بسیار کمتری نسبت به استاندارد دارند تا برای تولیدکننده سودآور باشند.
۲. بررسی علائم اختصاری (حک شده روی میلگرد)
کارخانههای معتبر تولید فولاد، موظف هستند علامت تجاری، روش تولید و نوع استاندارد میلگرد را به صورت برجسته روی بدنه آن حک کنند. این علائم مانند اثر انگشتِ کارخانه هستند.
به عنوان مثال، در میلگردهای ذوب آهن اصفهان آرم ESCO حک شده است. علاوه بر نام کارخانه، حروفی مانند JU (برای میلگرد A2) یا CU (برای میلگرد A3) نیز روی آن درج میشود. نبودِ این علائم یا ناخوانا بودن آنها، اولین زنگ خطر برای تقلبی بودن بار است.
۳. بررسی پلاک بندیل و برگ آنالیز (گواهینامه کیفیت)
محصولات فولادی اصل همیشه با شناسنامه به دست شما میرسند. هر بندیل میلگرد باید دارای یک پلاک فلزی یا پلاستیکی مقاوم باشد که اطلاعات زیر روی آن درج شده است:
- نام و لوگوی کارخانه سازنده
- شماره ذوب (Heat Number)
- سایز و نوع میلگرد
- وزن دقیق بندیل
- شماره استاندارد ملی
همچنین از فروشنده بخواهید برگ آنالیز شیمیایی و مکانیکی (Certificate) مربوط به همان شماره ذوب را به شما ارائه دهد. در صورت امتناع فروشنده، به اصالت بار شک کنید.
۴. بررسی ظاهری و رنگ آهنآلات
آهنآلات اصل عموماً دارای رنگی تیره و یکدست هستند. وجود زنگزدگیهای بسیار عمیق، پوستهپوسته شدن سطح میلگرد، یا رنگهای غیرطبیعی میتواند نشاندهنده کیفیت پایین شمش اولیه یا شرایط نگهداری غیراستاندارد باشد. همچنین آجهای میلگرد اصل باید کاملاً منظم، یکنواخت و بدون بریدگی باشند.
۵. تستهای مکانیکی ساده در کارگاه
اگر هنوز هم به اصالت بار شک دارید، میتوانید از تستهای کارگاهی استفاده کنید:
- تست خمش: یک نمونه از میلگرد را با دستگاه خمکن استاندارد خم کنید. میلگرد استاندارد نباید در نقطه خمش دچار ترکخوردگی عمیق یا شکستگی شود. میلگردهای تقلبی به دلیل استفاده از ضایعات بیکیفیت، بسیار شکننده هستند و اصطلاحاً «تُرد» میباشند.
نتیجهگیری: از منابع معتبر خرید کنید
بهترین راه برای جلوگیری از خرید آهنآلات تقلبی، انتخاب یک تامینکننده و شرکت بازرگانی معتبر است. شرکتی که با شفافیت کامل، فاکتور رسمی ارائه دهد و اصالت بار را تا لحظه تخلیه در پروژه شما تضمین کند. هیچگاه کیفیت و ایمنی سازه خود را فدای قیمتهای نامعقول و به شدت پایینِ افراد ناشناس در بازار نکنید.